۲۳ فوریه ۲۰۲۶ - پژوهشگران چندین مؤسسه ی همکار در مرکز تحقیقات دیابت آلمان (DZD) با همکاری محققان بین المللی، رویکرد جدیدی برای تصویربرداری از تغییرات ظریف بافتی در پانکراس در دیابت نوع ۲، ابداع کردند. نتایج این کار، بینش های جدیدی درباره چگونگی شکل گیری دیابت نوع ۲ ارائه می کند. این مطالعه اکنون در ژورنال Nature Communications منتشر شده است.
بیش از ۵۰۰ میلیون نفر در سراسر جهان با دیابت نوع ۲ زندگی می کنند و بسیاری از آن ها دچار عوارض جدی می شوند. با این حال، تاکنون نتیجه گیری قابل اعتماد درباره وضعیت گلایسمی فرد بر اساس آزمایش های کلاسیک آسیب شناسی بافتی، ممکن نبود. بسیاری از تغییرات مورفولوژیک ظریف که با اختلال در ترشح انسولین و نارسایی سلول های بتا مرتبط هستند، با چشم غیرمسلح تقریباً قابل مشاهده نیستند.
برای پر کردن این شکاف تشخیصی، تیم تحقیقاتی یک مجموعه داده گسترده از برش های بافت پانکراس اهداکنندگان زنده ایجاد کرد. نمونه ها با استفاده از رنگ آمیزی کروموژنیک و ایمونوفلورسانس چندگانه کنتراست دهی، و سپس با میکروسکوپی گیگاپیکسلی با وضوح بسیار بالا، تصویربرداری شدند.
بر این اساس، پژوهشگران مدل های یادگیری عمیق را آموزش دادند که قادر بودند نمونه های بافتی افراد مبتلا و غیرمبتلا به دیابت نوع ۲را با دقت بالا از یکدیگر تفکیک کنند.
این مدل ها توانستند وضعیت دیابت را با دقت پیش بینی و برای نخستین بار مشخص کنند که کدام ساختارهای بافتی نقش مرکزی در بیماری دارند - از جمله تغییرات در جزایر لانگرهانس، سلول های آلفا، آکسون های عصبی و نزدیکی خوشه های سلول های چربی به ساختار جزایر لانگرهانس. با استفاده از هوش مصنوعی با قابلیت توضیح (Explainable AI)، ویژگی های شناسایی شده تحلیل، کمّی سازی و به عنوان نشانگرهای زیستی بالقوه، توصیف شدند.
این ارزیابی مبتنی بر هوش مصنوعی، بینش های جدیدی درباره تغییرات اولیه که پیش از این تشخیص آنهادر دیابت نوع ۲ دشوار بود، فراهم می کند. این یافته ها چشم اندازهای جدیدی برای درک فرآیندهای حیاتی که در پانکراس طی شکل گیری دیابت نوع ۲ رخ می دهند، می گشاید.
منبع:
https://medicalxpress.com/news/2026-02-ai-decodes-tissue-characteristics-diabetes.html